توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٩ - رد كلام سكاكى بنظر مصنف و توضيح شارح

رد كلام سكاكى بنظر مصنف و توضيح شارح‌

مصنّف گويد:

آنچه سكّاكى در تعريف مجاز ذكر كرده مردود است.

زيرا وضع و آنچه از آن مشتق ميشود همچون لفظ [الموضوعة] وقتى اطلاق شده و بدون قرينه آورده ميشود شامل وضع تأويلى نميگردد.

شارح گويد:

زيرا خود سكّاكى نيز وضع را اينطور تفسير كرده است:

وضع عبارتست از تعيين لفظ در مقابل معنا بدون وساطت چيزى ديگر يعنى بنفسه لفظ بر معنا دلالت كند.

سپس گفته است:

لفظ [بنفسه‌] كه آورده‌ام بمنظور احتراز از مجازى است كه در مقابل معنا معيّن ميشود منتهى بكمك قرينه چه آن‌كه جاى شكّ و ترديد نيست كه [اسد] دلالت بر رجل شجاع دارد ولى اين دلالت به واسطه قرينه ميباشد، بنابراين در تعريف حقيقت هيچ نيازى نداريم كه [وضع‌] را به عدم تأويل و در تعريف مجاز به تحقيق مقيّد سازيم مگر آنكه منظور از اين تقييد زيادى ايضاح بوده نه تتميم حدّ و تعريف.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: من انّها مستعملة الخ: ضمير در [انّها] به استعاره راجع است.